Huzur arıyorsan samimi ol, rahat uyu

                                Hakan Gürsoytrak                     

Başlığa bakınca, sanki kamyon arkası edebiyatı gibi oldu ama değil. Uzun uzadıya samimiyet denen duygu hakkında düşündüm.
Nedir bu duygu?
Cıvıklık, insanın özel hayatına müdahale etmek, gerekli gereksiz sorular sormak, laubalilik, vıcık vıcık bi ruh hali, cinsiyetçi laflar, el şakaları, gereksiz bi dışa dönüklük, gereksiz yapay bi neşe durumu ile karıştırılır çoğu zaman.
Sırf bu yüzden çok var olunduğu zannedilen bi duygudur.
Bence samimiyetin kıldan ince kılıçtan keskin bi çizgisi vardır.
İnsanın karşısındakinden önce kendisine samimi olmasını düşünürüm. Kendine yakın mısın? Duygularına? Yakın olmalı. Olumsuz yönlerini bilip,üstüne gitmeli insan. Her olumsuzluğuna doğru bir adım attığında, o adım olumluluğa götürmektedir aslında. Cümleler ben yapacaktım, olacaktım, edecektim… ama o, ama böyle, ama şartlar, ama engeller,  gibi kelimelerle devam etmemeli.
Samimiyetin yolu kendine dair bütün duyguları bilmekten, kabul etmekten geçer.
Önyargısız, öğrenmeye açık, tepki göstermeli, açık olmalı, dürüst, negatif, pozitif olmalı…
Son on yıldır sanıyorum bi pozitif olma hali sardı ortalığı. Sanki insana dair tek duygu pozitif olmak. Bütün bunlar marketlere kadar sızmayı başaran kişisel gelişim kitaplarından mı oldu? Bilmiyorum! Sürekli pozitif olma halini pompalıyorlar. Bu bana çok sahte ve samimiyetsiz geliyor. Her olay karşısında sürekli pozitif olmak, her şeye salak salak sırıtmak… bu hal bana anormal geliyor. Plastik ve maskeli insan gibi. Çocukluğumuzda okuduğumuz Pollyanna romanı da böyle değil miydi? Başına ne gelirse gelsin, ondan salakça bi iyilik hali çıkarırdı.Sırf bu yüzden romandan çok, masal okuyormuş hissine kapılırdım.
Tamam, bardağın dolu tarafını görelim görmesine de, gözümüz boş kısmını da görmeli ki, eksiğimizi bilelim. İnsana türüne ait bütün duyguları yaşamalı. Öfke, üzüntü, korku, zevk, sevgi, endişe, şaşkınlık, iğrenme, utanç, nefret… bütün bunları yaşadığında, hissettiğinde, yüzleştiğinde kendine karşı samimisindir.
Neymiş; pozitif enerji!
Bazen bazı insanlarla karşılaşırsınız. Oldukça kibar davranıyordur. Ama anlarsınız ki onun doğası kibar falan değil. Sadece maskesidir o.O, örnek öğrenci kıvamında, cici, terbiyeli, ağzından bi küfür çıkarken bile ‘’afedersin ama p… ‘’ diyeceğim şimdi der. Anlayın ki, sinsinin, sahtenin şahlanarak at koşturanıdır.
Hemen topuklamanızı tavsiye ederim. Zira sinsi planlarını uygulamaya başlamıştır, size gülümserken.
Bi insan ki, sinirleniyor, bağırıyor, gülüyor, seviniyor, tüm tepkisini olumlu olumsuz gösteriyorsa, o insan sevilesidir. Samimiyet kırıcı olamayı da içinde barındırır. Çünkü size her zaman doğruları söyler. –Hakaret etmeden- her zaman tercih edilen doğrular değil midir? Samimiyet sırdaştır.
Samimiyetin yok olduğunu, hiç olmadığını anladığımda midem bulanmaya başlar. İnsana karşısındakine karşı soğuksa, soğuk davranmalı, bağırmak geliyorsa içinden bağırmalıdır. Seviyorsa da sevgisini belli etmelidir.
İşin özü yalınlık ve basitliktir. Duygular abartısız en yalın haliyle yaşanmalıdır. Oyun oynamadan kendine ve karşındakine…
Bazen samimi davrandığın için pişman olabilirsin. Aslında bazen de değildir bu durum. Sıklıkla desek daha doğru olur. Olsun. Boşver. Pişman olacağım diye gerçekleri yaşamayacak mısın? Tabii gerçekliğin varsa…

1970 li yıllar...

Bizim apartmanda yaşayan Cavidan Teyze var. Severiz kendisini. Dün gece canı sıkılmış bize geldi. Ve konu konuyu açtı ve birden kendimizi 70 li yıllarda bulduk. Daha doğrusu Cavidan Teyze anlattı, biz dinledik. Doğrusu o kadar yokluğa rağmen, o kadar naïf ve güzelmiş ki, Cavidan Teyze o dönemde yaşadığı için kıskanmadım değil.
Cavidan Teyze’nin dediğine gore, müzik, sinema, aşk, özgürlük gibi olguların en iyi işlendiği yıllarmış. O üretkenlik, sadelik, gerçek duygular bird aha yaşanmayacak maalesef, dedi gözleri boşluğa takılarak.
Ben onu harekete geçirmek için, başka neler oldu Cavidan Teyze, anlatsana çok merak ediyorum, dedim.
Oooo neler olmadı ki? bir kere 70 lerin ilk yarısı çok güzeldi. Memleket yokluk içindeydi ama biz küçük şeylerle mutlu olduğumuz gibi, aynı küçük şeylerle de mutsuz olabiliyorduk. Murat 124 lere, Anadol arabalara doluşup, arkadaşlarla beraber, boğaza denize girmeye gidiyorduk. Boğazda denizde yüzmenin tadını bilemezsin, her babayiğidin harcı da değildir, akıntı çok…
Sonra arkadaşlarımızla evlerde toplanıp, Beatles, Jethro Tull, Rick Wakeman, Boney M, Abba, Pink Floyd, Jim Morrison, yerlillerden Ajda Pekkan, Tanju Okan, Barış Manço, Erol Evgin, Ali Rıza Binboğa, Alpay, İlhan İrem, Ömür Göksel, Semiha Yankı, Modern Folk Üçlüsünü dinlerdik. Hepsinin de şarkıları öyle güzeldi ki… Sonra Hey Dergisi vardı. Her ay alır, liste başı şarkıları işaretler, kaste doldurturduk. Hey Allahım bakar mısın, şimdi internetten müz,k, film indirdiğinizi gördükçe nereden nereye geldik, diyorum. Ben ‘’Aaaa kaset doldurmak mı, ne enteresan’’ dedim. ‘’Oooo şimdi ile kıyaslandığında, daha ne enteresanlıklar var, dur bak anlatayım’’ dedi.
Gün boyu radyo açık olurdu. –Arkası yarın- Bir roman, bir hikaye, yurttan sesler korosu, hava tahminleri tutmayan hava raporları vardı. Hatırlıyorum da, Apollo 11 den, Neil Armstrong’un aya inişini radyodan ne kadar heyecanla dinlemiştik. Sonra televizyonlar… mahallede ilk televizyonu biz almıştık. Her akşam komşular, bütün mahalle bize gelir, ‘’telesafirlik’’ yaparlardı. Hiç unutmam çatlak bir komşumuz vardı, parmaklarını dürbün gibi yapıp, gözüne yerleştirir, ‘’böyle seyredin, çok net çıkıyor’’ derdi. Hep birlikte gülerdik. Işte bizim gülümsememizi sağlayan, böyle küçük şeylerdi. Aaa dur bak TRT de her şey denetime tabiydi. Yılbaşında dansöz çıkıp çıkmaması büyük olay olur, günlerce dansöz çıkacak mı, çıkmayacak mı, konuşulur durulurdu. En sonunda Nesrin Topkapı şahane bir şekilde dans eder, yeni yıla öyle girerdik.
Bir de televizyonda sık sık bant kopar, bant olana kadar ‘’Necefli Maşrapa’’ resmi konurdu, ya da bir manzara resmi. Biz İstiklal Marşına kadar televiyonu açık tutar, -televiyonunuzu kapatmayınız- yazısına kadar da kapatmazdık. Şimdi düşününce Allahım ne akıl? diyorum. Fecri Abcioğlu, Sezen Cumhur Önal, İzzet Öz program yaparlardı. Kaynanalar, Kaçak Kimble, Tatlı Cadı… Levent Kırca –oyun treni- ile çocuk program yapardı. Sonra Heidi vardı. Adile Naşit, Münir Özkul, Ayşen Gruda’lı filmler izlerdik. Sonra sonra Beyaz Gölge, Küçük Ev, Dallas, Zengin ve Yoksul, Kökler, Şahin Tepesi gibi diziler geldi. Pazar sabahları kahvaltıdan sonra kovboy filmleri izlerdik, macerayı ve doğa sevgisini ise Kaptan Cousteau belgeselleri seyrederek gidermeye çalışıyorduk.
Biliyor musun ben o yıllar, Tommiks, Teksas, Kaptan Swing, Zagor çok okurdum. Çok hoşuma giderdi. Bir de cep fotoromanlar vardı. Italyanlar tarafından yayınlanıp, Türkçeye çevrilmiş pembe dizi romanları. ‘’Heyyy be ne yıllardı, gece gece beni nerlere götürdün kızım.’’
‘’Aaaa n’olur devam et, Cavidan Teyze, ‘’Merak etme artık başladık, hiç burada kesilir mi? Tabii devam edicem. ’’
Biliyor musun o yıllarda sık sık elektrikler kesilirdi. Piknik tüpleri üzerine lüks lambaları ilave edip, elektrikler gelene kadar öyle otururduk.
Sokaklarda Silivri yoğurdu, balıkçı, sütçüler megafonsuz satış yaparlardı. Rum, Ermeni nüfusu çok daha fazlaydı ve insanlar birbiri ile komşuluk yapmaktan hoşnuttu.
Sonra bütün mahalle toplanır, komşularla Maksim Gazinosuna gündüz matinesine gider, Erkut Taçkın’dan rock müzik dinlerdik. Tabii rock müzik dinlemeye annelerimiz gelmezlerdi. Onlar Zeki Müren dinlemeye giderlerdi.
Aaa Cavidan Teyze, kimbilir ne şık giyiniyordun o yıllarda, bugünkü şık haline baktığımızda… Cavidan Teyze gülümsyerek ‘’evet şık giyiniyordum. Konfeksiyon şimdiki gibi gelişmiş değildi. Kumaş mağazalarından kumaş alıp, mahallemizdeki terziye diktirirdim. Aman ne mini etekler giydim, uzun çizmelerle birlikte. Hiç kimse de yan gözle bakmazdı. Resmen bir karıştı. Yazın sırt dekoltesi olan bluzlar, İspanyol paçalar, apartman topuklar çok modaydı. Kaşlarımızı yola yola bir sıra bırakmıştık. Hepimiz Mona Lisa olmuştuk adeta. Saçlarımıza şekil verdikten sonra, Tekel birası ile yatıştırırdık. Nerde şimdiki gibi jöle, köpük v.s. şımşıkırdak giyinince de, Beyoğlu İstiklâl’e ya da Bağdat Caddesine çıkardık. İstiklâl trafiğe açıktı o zamanlar tabii. ‘’Aşk Hikâyesi’’ filmi 70 lerin ilk yarısında ortalığı kasıp kavurmuştu. Ben de saçlarımı etkilenip, öyle uzatmıştım. İnsan gençlikte ne kadar etkileniyor?’’
Erkeklerde saçlarını uzatırlardı, geniş favorileri vardı. Onlarda İspanyol paça pantolon, geniş kravat takarlardı. Kravatları nedense kısa ve güdük olurdu. Hıh neden olacak, moda işte! ceketlerinin yakası ise tarla kadar genişti. Onlarda siyasal fikirlerine gore, bıyık bırakıp, haki yeşil parka ya da kahverengi süet kabanlar giymeye başladılar. Insanlar karşıdan birbirini gördüğünde, hangi görüşe sahip anlıyordu.
Biliyor musun bir paket yabancı sigara bulundurmanın suç olduğu yıllarda, ortalık tombalacı kaynıyordu. Ellerinde uzun siyah torbalar, Kent var, Marlboro var diye bağırıp sigara satıyorlardı. Belki de yabancı sigara umudu satıyorlardı.
‘’Cavidan Teyze ben o yıllarda, en çok kültür sanat olaylarını merak ediyorum.’’
Edebiyatta en çok Sevgi Soysal, Kemal Tahir, Fakir Baykurt okuyorduk. Tutunamayanlar yeni basılmıştı. Roman ağızdan ağıza yayılmış, hepimiz edinmiştik. Müthişti. Türk Edebiyatında yeni bir çığır açmıştı Oğuz Atay.
1974 Kıbrıs çıkarması… ne heyecanlı günlerdi. O yaz, karartma geceleri yaşamıştık. Karbon kağıdıyla, ışığı azaltılmış ampul ışığında kitap okuyup, Ayten Alpman dinliyorduk. Ben stresten habire şokella yiyordum, iyi geliyordu. Ecevit mavisi, erkekler arasında moda olmuştu.
Derken derken, üniversitelerde boykotlar başladı. Öğrenciler okul kapalı olmasından dolayı üniversiteye gidemiyorlardı. Sık sık olaylar çıkıyordu. 70 lerin ikinci yarısına gelinmişti artık. Memleket gün geçtikçe daha karanlık günlere gebeydi. 1 Mayıs 1977 kanlı geçti. Bugün bunu sanırım herkes biliyor; 28 kişi boğulma ya da ezilme yüzünden, 5 kişi vurulma, 1 kişi de panzer altında yaşamını yitirdi. 130 kişi de yaralandı. Ben çok istememe rağmen gidememiştim. Maalesef bir kadın arkadaşım da, yaralananlar arasındaydı. Sol bacağının derisi tamamıyla yüzüldü v eve kulağı koptu. Her şey korkunçtu.
1979 yılı ise Türkiye açısından en kötü yıldı. Araba vapurları mazot yokluğundan çalışamıyor, Yeşilköy Havaalanına ampul yetersizliğinden, pilotlar kör iniş yapıyordu. Yokluk ülkesi olmuştuk; benzin kuyrukları, tüp, sanayağ, şeker, soğan… her şey kuyruk. Siyasal cinayetlerle birlikte, göç ve sonucunda gecekondulaşmada hızlandı. Kendi ülkemizden başka bir ülkede ne oluyor bilmiyorduk. Ben o dönemi Sezen Aksu’nun Ünzile şarkı sözlerine benzetirim. Köyünden hiç çıkmamış, dünyayı kendi köyünden ibaret sanan Üznile gibiydik.
15 Kasım 1979 da ise İstanbul için kara gün…. 150 bin gros tonluk ham petrol yüklü, Rumen tankeri Indıpendenta ile Yunan tanker, Evriali kosteri sabaha karşı saat 05.20 de Haydarpaşa açıklarında çarpıştı. Cephesi Marmara’ya bakan evlerin camları aynı anda kırıldı. Ne büyük bir sarsıntı ve sesti. Istanbul özellikle Kadıköy yakası yataklarından ok gibi fırlamıştı. Gökyüzü alev alev, kıpkızıldı… yangın üç hafta sürdü. Nihayet üç haftanın sonunda kuvvetli bir lodos çıktı da öyle söndü. Ama o geminin enkazı senelerce Haydarpaşa açıklarında öye kaldı.
1980 lere gelindiğindiyse ülke cehennem gibiydi adeta. Hergün insanlar öldürülüyordu. Kahvehaneler taranıyordu. Otobüslerde seyahat ederken, jandarma durdurup kimlik soguluyordu. Sanki herkes suçluydu, insanların gözüne korku hakimdi. Insanlar birbirinden korkar olmuştu. Kimsenin kimseye güveni kalmamış, akşam olduğunda evlerine kapanıyorlardı.
Her şey tatsızlaşmıştı.
Ve 12 Eylül 1980
Her şeyi yıktı geçti. Her şeyi…
Sonrasında karanlık bir boşluk.
Şimdi yargılanıyor 12 Eylül, yargılanıyor ama çoğu insanın hayatını mahvetti kızım.
Artık daha fazla anlatamayacğım. Bundan sonra olanları sende biliyorsun…

Bu arabada!...

Artık dışarı çıkarken genellikle fotoğraf makinasını alıyorum. Hayatın ritmi sokakta attığı için, bazen çok güzel kareler çıkabiliyor.

Geçen günde evden çıkmış, yürüyordum ki; tozlanmış, biraz da lastikleri inmiş bu arabayı, arabanın arkasındaki yazıyı gördüm. ''Bu arabada dünyanın en pahalı benzini kullanılmaktadır.'' 

Evet hepimiz için geçerli bu. Çünkü dünyanın en pahalı benzinini kullanan ikinci ülkeyiz. Birincisi Norveç, üçüncüsü de İtalya'ymış.

Trafiğe ve araç bolluğuna baktığımda, mübarek biz de benzin gani gani de, hani neredeyse Arap ülkesinde yaşıyoruz; benzin bol, çifter çifter al arabaları, yolları işgal et.  

İki yabancı insanın sohbete başlarken, 1-nerede oturuyorsunuz? (Sanki google earth mübarek insan) 2- Araban var mı? Varsa ne marka? modelini kaç? sorularıyla başlanıyor şimdiki zamanlarda. Yaa bu insanlar daha önce mal olmadığı için meğerse mütevazı görünürlermiş. Kırk yıl önce tanıdığın mütevazı Sabiranım Teyze gitmiş, yerine teknoloji uyumlu Sabiranım Teyze gelmiş, senin sabrını zorlayıp duruyor.

Durun bu sosyal değişimi bırakıp gelelim hava ve yol durumuna: şimdi reklamlarda sizde izlerken görüyorsunuz ki, ikide bir, araba reklamı. Kredi al, araba al. Durmadan zorluyor.Bi kere yeni araba demek devlete gelir kapısı demek. Trafik sigortası, yıllık taşıt vergisi, otoyollara ve köprüye verdiğimiz para, benzinin içindeki şahane katmerli vergiler, devletin de gayet işine geliyor. 

Vergi vermeyen o kadar meslek varken, her haneye çift araba sattırılarak, daya dolaylı vergiyi. Ohh ne ala memleket.

Emlakçı, kuyumcu, müteahhit, özel doktor ve şimdi aklıma gelmeyen  bi yığın iş yeri sahibi vergi ödemiyor. Çok az. 

Olsun dert mi yav! ''Yolların ustasıyım, röflenin hastasıyım,'' de savur saçlarını, paralarını.

Araba gelişmişliğin göstergesi değil cancağzım; bi şehirde ne kadar toplu taşım araçları bol ve rahatsa, gelişmişlik düzeyi de o oranda ileridedir. Ama biz de millet araba ile tıkanmış trafikte mutlu mesut saatler geçirmesini sever. 

Amann desinler desinler, onun arabası var güzel mi güzelll desinler.  Biz biliriz birbirimizi, kredi öderken helak olurken, arabanın vitesiyle, zırtıyla pırtıyla hava atmasını da çok severiz.

Yok aslında birbirimizden farkımız, hepimiz Osmanlı bankasıyız...

Tabii herkes de bu anlayışta değil. 

Biraz öne Ntv ana haberde gördüm, benzicide vatandaşlarla röportaj yapıyorlar. Adam ''vereverevereverevere'' diyor, kafayı sıyırmış, benzinin sürekli artışından. 

İki gün kontak kapatsak, işe toplu taşımla gidebilenler, araçlarını kullanmasalar n'olur? Hepimiz kızıyoruz ama bi tık dediğimiz yok. 

Beş lira bu yaa. Beş! Az buz değil. Tüketmeyin, bi kontak kapatın, hava atmaktan da vazgeçin, hayatınızı ipotek altında geçiriyorsunuz.

Hayat geçiyor gidiyor borç öderken, metal yığını için. 

Neymiş mutlu olcakmış. Poffff!

Bir Zamanlar Anadolu'da

Bu sene izlediğim ve izlemediğim filmler de dahil olmak üzere Nuri Bilge Ceylan’ın son filmi ‘’Bir Zamanlar Anadolu’da’’ en güzel film olacak. İşte bu kadar da büyük konuşuyorum. O kadar güzel bi filmdi ki, inanıyorum, Türk sinema tarihinde önemli ve ayrı bi yeri olacak bu filmin.
Bi kere filmde bazılarının bilir bilmez salladığı üzere boşa geçen bi sahne ya da süre uzatımı yok. Zaten Nuri Bilge Ceylan’da ‘’yaşamın aslında sıkıcı olduğunu, bu sıkıcılığı anlatabilmek için, bu sıkıntıyı özellikle yansıtmak istediğini söylemiş. Çok da başarılı olmuş.
İsmini zikretmek dahi istemediğim her şeyi bilen, her taşın altından çıkan adamlar, adama söylemedik lafı bırakmaz. Yok elmanın yuvarlanışını on dakika seyretmek zorunda mıymış falan… sen bunun neden olduğunu anlamıyorsan, bu film kötü değildir. Tam tersine senin her şeyi bildiğini sanman gibi, film eleştirmenliğine kalkman da, her zamanki saçma ahkam kesmelerindir.
Eğer sen gişe filmlerinden hoşlanıyorsan, tabii bu film sana sıkıcı ve anlaşılmaz gelebilir. Ama özellikle bu yavaşlık verilmiş. Bürokrasinin ağırlığı ve çıkmaz sokaklara girmesi, insanların çaresizliği, Anadolu’nun yalnızlığını o kadar güzel anlatmış ki Ceylan; izlemeye doyamıyorsun. Film bittikten sonra, öylece kalıyorsunuz yerinizde.
Tabii oyuncuların da hakkını yemek istemem. Gündelik hayattan, üçüncü sayfa haberlerinin birer yüzü gibiydi hepsi.
Türkiye’de bazı kesim hakkını yemeye çalışsa da, Ceylan ödülleri birer birer topluyor.
Şu günlerde vizyona girdiği İngiltere’de film eleştirmenlerinden de tam not almış. The Guardian’dan Peter Bradshaw, beş yıldız verdiği ve şahaser olarak nitelediği film için ‘’uzun ve zor bir film. Kesinlikle herkesin izleyebilceği ve beğeneceği bir film değil, demiş. Hiç bir şey olmayıp gibi görünüp aslında çok şeyin olduğu filmin uzun ve merak uyandıran sahnelerin Anton Çehov hatta geç dönem Tolstoy eserlerini anımsattığı yazmış.Ki filmde Çehov hikayelerinden esinlendiğini belirtiliyor.
Ben Nuri Bilge’nin filmlerinin her zaman takipçisiyim. Ve bu ülkede böyle bi yönetmen olduğu için gurur duyuyorum.
Lütfen kimse ehü de behü de yapmasın.

İshak Paşa Sarayı

Bakma şimdi böyle bi tarafım yıkılmış virane durduğuma.

Güya yeniden onardılar o güzeller güzeli, göreni büyüleyen çehremi.

18. yüzyıldan 1950’ye. Görenler, görmeyenlere dedi ki; artık romantik bi harabe o.

Oysa başlangıçta böyle miydim? Bugüne de ulaşan, kuzey cephesindeki ahşap konsollarım, olağanüstü heykellerim, altta insan, üstte aslan ve en üstte kartal şeklinde tasarlanmıştı. Dayanamadı insan evladı da efsaneler yazdı heykellerime bakıp: Sarayın uzun süre yaşaması için, uçardan, kaçardan ve insandan kurban gerekmiş. İnşaat başlamadan önce bi kartalın, bi aslanın ve bi çocuğun kanı akıtılmıştı… Doğru mu? Manzaraya bak da, sen cevap ver. Nasıl Kabul edersen!

Müthiş bi manzara içinde masal sarayıydım adeta. İçinde sultanların, paşaların, cariyelerin yaşadığı…

Gel ben sana gerçeğini anlatayım. Devir Osmanlı devri. 18. Yüzyıl. O yüzyılda Beyazıt sancağının beyliği Çıldıroğullarına verilmişti. Ailenin ilk beyi, II. İshak Paşa olarak da bilinen Küçük İshak Paşa’ydı. Söylenti derler ama şöyle bi olay gelişti: II.Selim döneminde bi elçi  misafir edilmişti. Saraydan öyle etkilenmişti ki, sürekli hayranlıkla bakıyordu. Nerden bileyim ben İstanbul’a ulaştığında benim, sultanın sarayı ile yarışacağından bahsedeceğini…  bunun üzerine İshak Paşa görevden alındı.

İster inan ister inanma; gerçekten de Anadolu’da o yüzyılda başka hiç bir yerel bey, bu kadar muhteşem bi saray yaptırmadı. İshak Paşadan, Sicil-i Osmani’de ‘’idaresiz ve ahmak’’ diye söz edilir. Görüyor musun sen, arşivlerde bile devlet dedikoduları yaptılar. Cık cık cık…

Beni İshak Paşa tasarlamıştı ve çalışan ustaların da, Ahıska’dan geldiğini, senin yüzyılındaki araştırmacılar öğrendi. Çok eski tasarım ve süsleme geleneklerine göre inşa edildim. Eski Beyazıt’ın ortasında, Karaburun adında bir kayalığın üzerinde 7600 metrekarelik  bir çapım var. Bünyemde, haremlik, selamlık, cami, türbe, hamam, mutfak, kilerler, zindan, depolar, muhafız koğuşları, ahır gibi bölümlerin yanında bugün fonksiyonunu çözemediğiniz başka birimler de var.

İshak Paşa görevden alındıkta sonra, Sancak beyliği oğlu Mahmud Paşa’ya ve 1806’da onun oğlu Ahmet Paşa’ya verildi. 1820’de başka bi yerel bey olan Behlül Bey bu göreve getirildi.

Terkedilme sürecim 19. Yüzyılda oldu. Ne yapabilirim ki? Hızla hüzünlü bir saraya dönüştüm, üzerimde geçmişimin ağırlığı ve depdebesiyle.  Dedim ya, abuk subuk restarasyonlar yaptılar. Deneme tahtası gibi. Araştırıp etmeden. Kullanılmayan çürür. Çürüdüm ben de için için…

Buna rağmen yine de, bugün bile beni görenler vurulur. Siz beni gençliğimde görecektiniz ki, demiyorum. Biliyorum cami yıkılsa da, mihrap hâlâ yerinde. Her şeyin bi kaderi var, bi yaşam süreci. Benimki de bu kadarmış. Ne ki, başka ellerde olsaydım, durumum böyle olur muydu? Bakımsız, terk edilmiş. Aslıma uygun bakar, korur kollarlardı.

Ne yapalım, ben buralarda herkesten uzak, dinleniyorum. Ne zaman ki taşıma bi ten değdiğinde, bi insan, hayvan sesi duyduğumda mutlu oluyorum.

Hoş Çakal…

Dün Kemeraltı'nda

Önce yağmur, ardından soğuk, hem de çok soğuk olunca dışarı çıkma zamanlarımız da kısıtlandı haliyle. Dün güneşi görünce, at kendini Kemeraltı'na dedik, Nesli'yle.Tabii fotoğraf makinasını almak da şarttı. Aslında Kemeraltı'ndan baharat ve örgü yünü dışında alınacak bişey yoktu. Maksat gözler ve gönül renklensin. Şimdi bu Kemeraltı'na giriş sanırım çoğu İzmirliler için Ali Galip ile oluyordur. 1901 yılında kurulmuş. Kolay mı yıllarca aynı mekanın işletmeciliğini yapmak. Hele Türkiye gibi kriz zamanları bol bi ülkede yaşıyorsanız. Biz çoğu zaman onun önünden transit geçiş yapmayız. Yazın karadutlu dondurması, kışın da kendi yaptıkları bademli çukulatası. Nefissss.. 

İşte Kemeraltı'nın geleneksel görüntüsü. Bu kez haftaiçi olmasına rağmen, biraz kalabalıktı.Sanıyorum dışarıya çıkan çoğu kişi evde sıkıntıdan hafakan basmışlardandı. Bizim gibi.

Burda da ünlü markaların çakmalarının satıldığı duvarlar. Daha bunların sarı sarı metalli çakma çantacıları falan var. Bu çakma sanayileşmiş durumda. Biutuful filmini izledikten sonra bu çakma işinin iç yüzünü gördüm. İnsanların nasıl sömürüldüğünü. 

Alışverişin ortasında darbuka, klarnet sesleri gelir Kemeraltı'nda. ben bunlar burda boş bedavaya ne çalıp duruyorlar diye düşünürken, bi gün anladım ki, düğün için alışverişe gelenler, bu müzisyenleri düğün ya da kına gecelerine çağırıyorlar. Yani tanıtım işleri işte. Bi de üç beş te olsa günlük nafaka çıkarıyorlar. Güzel ve değişik oluyor. 

İzmir'in en eski ve en tarihi camisi Hisar camii. henüz içinbe girmedim ama güzel. Tabii İstanbul'daki camilerle elbette kıyaslanmaz. 

Meşhur şifalı Manisa Mesir macununu satanlar bu tür folklorik kıyafetleri giyip öyle satıyorlar. Onun fotoğrafını çektiğimi anladığında poz vermiş. kendisi burda yeni sanıyorum. Çok uzun boylu bir satıcı vardı, epey zamandır o satıyordu. Gene satıyor ama böyle yeni esnafa destek vermek de, iyi olur düşüncesindeyim. Mesir macunu bi ton çeşitli baharattan yapılan bi macun. Gerçekten de gribe falan iyi geliyor. Tadı da çok güzel.

Hisar camiinin yanındaki şadırvanın etrafındaki çiçekçiler. Çok renkli. O kadar çok çiçek çeşidi var ki. ben burayı Eminönü'ndeki çiçek pazarına benzetiyorum. Tabii oranın minyatürü gibi. Biz de balkona çuha çiçekleri aldık. Bugün ektim ve balkona birden bahar gelmiş gibi oldu.

Hisar camiinin önündeki, tesbih, Kuran-ı Kerim, ve dua kitapları satan esnafı. Tesbihlerin renkleri çok güzel.

Kemeraltı'ndan giriş yapıp da, Hisar camiinin yanındaki şadırvanın ordaki kahveye kadar geldiyseniz, bi demli çay içmeden giderseniz, buranın hakkını vermezsizin arkadaşım. Oturduğunuz anda, "vayyy amma yorulmuşuz" der ve torbaları haşır haşır karıştırıp, aldıklarınıza bakmaya, renki ambalajlı mesir macunlarının fotoğrafını da çekersiniz. Şekil 1-aşağıdaki gibi.

İşte bizim Mısır çarşısı'nı andıran Kızlarağası Hanı. Buranın iç avlusu, çayhanesi ve yukarda da kuyumcu tamircileri, antikacılar v.s. var. Burdan da renklere bakarak geçmek, baya gozel çok goozell oluyor.

Tuhafiyecilerde ne ararsanız var. Aramadıklarınız da var bence.

Bak ordan sola dön, döndün mü? Heee işte burda şekerciler var. Sakın burdan bi çocukla geçeyim deme. hemen dalar dükkanlara. benim en sevdiğim şekerlerse üstü susamlı kandil şekerleri. Ama almadım tabii. 

Asıl baharatçımız. Burası da bilmem kaç yılından beri var. Çok yıllık yani. Eskiden döşemeleri geniş geniş tahtadandı. Sonra kendilerini yenilediler. Yenilediler de çok iyi ettiler. Sinir oldum. Bereket baharat çokluğundan dekarasyon çok gözükmüyor. Bin bir çeşit baharat var. Minare tozu arıyorsanız gelin alın. Var-mışşş. Her bi şey var işte. 
Reklamlar bitti. Çok yoruldum artık metroya binip, eve gelmenin zamanıdır. Daha fazla fotoğraf çekemem. 

Siz Virginia Woolf'u sakallı gördünüz mü?

Sakalım yok ki sözüm dinlensin: kuşkusuz ki bize ait bu deyimi Virginia Woolf bilmiyordu. Bilseydi bu sözü sakalım yok ki kadın olduğum için sözüm dinlensin diye uyarlayabilirdi en azından. Kendisinin feminist bi yazar olduğunu biliyoruz.

Fakat bilmediğimiz daha doğrusu yeni öğrendiğimiz Virginia Woolf’un sakal taktığı. Ben doğrusu oldukça şaşırdım bu duruma. Çünkü o’nun fotoğraflarındaki hüzünlü ve naïf  yüzüne baktığımda; hayat hikayesi, hayatının sonlandırma biçiminden oldukça depresif bi hayat geçirdiğini biliyordum.

Yüz yıl sonra -7 şubat 1910- ortaya çıkan mektup sayesinde; bu fotoğraftan Bloomsbury Grubu üyesi yazarlar ve ressamlar takma sakallar takıp kaftanlar giyerek kendilerini İngiliz Deniz Kuvvetleri'ne, Etiyopyalı prensler olarak tanıtırlar. Yanlarındaki sivil giyimli iki kişiyi ise Dışişleri Bakanlığı görevlisi olarak  gösterirler. Böylece ekip İngiliz Deniz Kuvvetleri’nin amiral gemisi olarak bilinen HMS Dreadnought’a girmeyi başarır.

Aslında İngiliz Deniz Kuvvetleri’nin bi grup tarafından oyuna getirildiği yıllardan beri efsane gibi anlatılıyormuş ama işin içinde Virginia Woolf’un da bulunduğu bilinmiyormuş.

Etiyopya heyeti, resmi törenle karşılanıyor, şereflerine yemek düzenlenmiş ve hatta Afrika ezgilerinin buunduğu bir de müzik gösterisi yapılmış.

Üstelik gemideki subaylardan birisi Virginia Woolf’un yeğeni olmasına rağmen, o bile takma sakallı Woolf’u tanımamış.

Tanımamış ama mektuba gore bütün bu müzik gözterileri, yemek sırasında gruptakilerin en büyük korkusu, takma sakallarının düşmesinden başka bi şey değilmiş.

Ama korkulan olmamış, ki zamanımıza kadar bu sır gelebilmiş. Ta ki bu mektup sayesinde öğrenmemize kadar…

Kayıp Hayaller Kitabı - Hasan Ali Toptaş

Romana daha başlar başlamaz, nerdeyse ilk sayfasından itibaren, dile, kurgusuna ve yazarın hayal kurma yeteneğine hayran kaldım. Dili öyle akıcı ki. Okumuyor adeta anlatıcı Hasan’la beraber kasabanın tek eğlence yeri olan sinemasına girmek için elinizden geleni yapıyorsunuz. Kasabada  diğer insanların da kasaba yaşamının tekdüzeliği ve mutsuzluğunu size her cümle, her satırda içinize işliyor. Karakterlerin hepsi mutsuz. Yedisinden yetmişine, kadınından erkeğine, çocuğundan bitki ve hayvanına  kadar.

Ve nedense romandaki karakterler mutsuz olmalarına rağmen ben onları ikiye ayırdım. Hayata karşı kendi içlerinde aktif ve pasif olanlar. Ne ki aktifte pasifde olsalar, bu durum asla mutlu olmaya yetmiyor.

Romanın her satırını, her sayfasını çok beğendim ama gözüme çarpan satırları da yazmadan geçemedim. Diğer satırlar lütfen alınmayın. Belki başka bir okuyucu, başka bir blogda sizden alıntılar yapar. Zaten siz hepiniz bu güzel romanı tamamlıyorsunuz.

Ulaşılan her şeyde ulaşılamayan bir başka şeyin yokluğu vardır ve o, onun kadar noksandır…

Insanların aynı şeye baka baka artık kör olduklarını düşünürüm bazen de ben gökçe gelin, aralarında yaşayıp gittiğimiz halde bizi bir türlü göremediklerini, görseler bile tanıyamadıklarını ya da ikimizi başka birileri zannettiklerini düşünür de hepimiz için üzülürüm. Yazık derim şu insanlığa, ah ne kadar yazık… sokaktaysam bunu derken asama yaslanıp soluklanırım bir sure, uzun uzun kasabaya bakar, hayıflanır, yanı başımdan gelip geçenlere aldırmadan belki de buruk bir yüzle gülümser ve eve geliyorum diye gene döne dolaşa, sizin benzerliğinize gelirim.

Geciken hiç bir şey kendisi değildir zaten.

Insanın en ağır yükü her zamanki gibi kendisi…

Her insanın bir yere ihtiyacı var diyordum kendi kendime ve yer bile yalnızlığı savuşturmak için kör bi asa diyor, derken de, kör asa niyetine kullanılan ya da kullanılabilecek olan ne varsa şu yalan dünyada ve daha neler olacaksa, içinden tek tek saymaya çalışıyordum.

Gerçek mutluluk mutluluktan anladığımız şeyler olmayabilir dedim yürürken de, acaba farkına varmadan bir an için de olsa gerçek mutlululuğu yaşamışlığım vaki midir benim dedim ve harfi harfine dediklerimi işitmişcesine birdenbire yoruleveren asa tıkırtılarımla birlikte, içimdeki bu düşüncülerin içinden geçip ağır ağır ilerledim.

Sonra her hayalin bir sanki bir kardeşi varmış, ya da güzel olan her hayal insanı durup dururken ağır bir borca sokarmış ve işte bu borç da insanın omuzlarından ancak başka bir hayalin ıstırabını yaşamakla kalkarmış gibi bu sefer de, gözlerinin önünden babasının upuzun tabutu geçiyordu. 

Malbeyi Necati Bey

Offff, duştan geç çıktım. Uyuya kalmışım. Aysel’de beni uyandırmaya kıyamıyor! Öyle talimat verdim Aysel’e; beni geç uyandır diye. Allahı var, kahvaltı hazırlarken çıtı çıkmaz. Dört başı mamur kahvaltıyı hazırlar.

Neyse sonra anlatacağım, herşeyi. Önce yetişmem lazım. Şu mis kokulu parfümü de sıkayım da. Tamam. Ne kadar yakışıklıyım değil mi? Aynalar çatlayacak valla. Kasabada bi salındım mı? Bugün buranın düşman işgalinden kurtuluş günü. Protokolde baş köşede durmam lazım. Lazım ama protokolde bana hep, kıyı, köşe kalıyor. Kahretsin! Oysa koskoca Ziraat Odası Başkanıyım. Yıllardır başkanım. Kimseye kaptırmam. Zamanında uçsuz bucaksız çiftliğimiz vardı. …vardı da pis köylüler, elimizden aldılar! Aslına bakarsan yaktılar. Gece yarısı, sinsi bir düşman gibi yaklaşarak. Bu pis köylüler beyinlerini yemişler. Açtan korkacaksın. Her şeyi yaparlar. Halüsinasyon görüyorlar vallahi. Neymiş o çiftlik onlarınmış. Kadı olan dedem ellerinden zorla almış. Biz zaten buralı bile değilmişiz. Karadenizliymişiz. Ne işimiz varmış burada. Hırt! Sana mı sorcaz ne işimiz olacağını. İmparatorluğun koskoca kadısı. Hesap mı soruyorsun? Kendi aranızda  anlaşmazlığa düşmüşsünüz de, gelmişsiniz kadı dedemden adalet aramaya. Eee ne demişler adaletin kestiği parmak acımaz. Bu işler böyle!

Ne güzel yıllardı benim çocukluğum, ilk gençliğim. Çiftlikten gelen gelirle süper bir çocukluk geçirdim. Yediğim önümde, yemediğim ardımda. Üniveristeyi tam on beş senede bitirdim. Ama bitirdim. İstesem üç yılda bile bitirirdim. Zeka noksanlığından değil bu, sırf öğrencilik hayatım bitmesin diye. O ne ballı hayattır öyle. Fena mı hem çevrem de genişledi. Her dönemden arkadaşım var şimdi. Millet bir pilav günününe gidiyorsa, ben dört pilav gününe gidiyorum. Hem bizim gudubet kıza da bu çevre sayesinde bir münasip koca da buluruz bakarsın.

Of of off. Şu kravatı da sıktım mı? Tamam! Son bir kez aynaya bak. Çok afillisin oğlum, çok. Ağzına s….  bu pis köylülerin! Yakışıklılık var, para da olsaydı ohoooo ortalığı ayağa kaldırırdım ben.

Aslan burcuyum. Sahnede olmayı severim. Üniversiteyi bitirdim ama bir mesleğim yok. Ne devletde ne de özelde çalışamam. Yıllardır köylüleri çalıştırmaya alışmışım. Esas çiftliği yöneten amcamdı. Ne klas adamdı o öyle! Kamçısı yadigar kaldı. Bu kiralık evin salonuna süs olsun diye asıyoruz. Aysel kabul günü yapıyor. Çocuklar azınca, gözleriyle kırbacı gösteriyormuş. Mum gibi oluyor diyor zibidiler. Hah hah haaaa…

Ben gençliğimde onun köylüler üzerinde şakırdamasını bilirdim.  Tembellik, uyuzluk, muhalefet yapan köylüye amcam basardı bizzat kamçıyı. Bak bi daha yapıyorlar mı?

…. Yaptılar eşşoğlueşekler yaptılar. Durdular durdular da, sinsice yaptılar. Yiyeceklerini veriyorduk. Kaldırdıkları ürünün de yüzde birini. Nelerine yetmiyor ki? Fazla bile. Bu köylüler yaşamak, görgü, kültür ne bilirler ki; yetmeyecekmiş. Yesinler yemeklerini, yatsınlar. Sonra da çalışsınlar.

Off off. Protokole koşturmalı. Bu kurtuluş gününde ortalarda bi yerde durabilsem bari. Gene kenara itecek beni savcısı, kaymakamı, emniyet amiri. Ne yapayım, ben çalışamam. Ama sahnede olmak istiyorum. Herkes beni görsün. Aaa Malbeyi çiftliğinin sahibi, eski sahibi gelmiş desinler. Erkekler kıskansın beni, kadınlar iç geçirsin. Ben de sayılmak istiyorum.

Ben istemez miydim güzel, çok güzel bir kadınla evlenmeyi. Bana yakışan cinsinden. Aysel.  Amcamın kızı. Çiftlikde miras bölünmesin diye böyle bir evlilik yoluna gitti bizimkiler. Ben de oyaladım. Yok okulum bitmedi, yok askerdeyim, yok hazır değilim… bekledi ya kadın. Bekledi. Sekiz sene Godot’u bekler gibi bekledi. Oysa ben vardım, biliyordu, eninde sonunda evleneceğini. Evlendik de ne oldu? Hiççç takmıyorum vallahi. İstediğim zaman eve uğruyorum, istemediğim zaman uğramıyorum. Gene de toz kondurmuyor bana. Bazı eşrafın karıları gıcıklığına ‘’sizin bey ne iş yapıyor?’’ diye sorduklarında, ‘’çiftçi, çiftliğimiz var’’ diye cevap veriyormuş, burnunu havaya dikerek. Kadınlar gülüyormuş kendi aralarında. Sinir sahibi oldu bu kadın böyle böyle. Pintidir de baya. Çok az harçlık verdiğim halde evi çekip çeviriyor. Laf aramızda kimseye söylemeyin, gömleklerimi bile o dikiyor. Yaa artık bu beğenmediğim amca kızı Aysel’i, itsem mi, itmesem mi ne ok yiyeceğimi bilemedim. Amannn takma ya oğlum Necati. Kendine bak, kendine! Sadece iki çocuğumun annesi de geç. Belki, bakarsın, çiftliği yeniden ellerinden alabilirim bu pis köylülerin. Dava açtım. Yıllardır sürüyor. Sürsün. Belki, belki olur.

Ben de o köylülere inat, kasabanın Ziraat Odası Başkanı oldum. Ahdım var düşmeyeceğim yakalarından. Nasıl yakarlar lan bizim çiftliğimizi! Bana be anlaşmazlığa düştülerse, düşmeselerdi. Adaletin kestiği parmak acımaz..  acımış ama acımış. Geldiler yaktılar…

Off gene erken gelmeme rağmen itlediler beni köşeye. Hem de protokolün ikinci sırasındayım. Olsun bozma oğlum Necati. Sanki en önde, protokolün en ortasındaymış gibi dur. Gözlerini kıs, ufka doğru bak.. Kimseyi görmüyor, kimseyi muhatap almıyor gibi. Ulaşılmaz ol. Evet ben ulaşılmazım.

Ziktiret yaa! Gene içime sindirmediler yaa! Gene bozuk geçti bu kurtuluş günü. Olsun Necati bozma. Bunun Cumhuriyet Bayramı, 23 Nisan’ı var. Gene gelirim kaparım yeri. Kapacam.

Çiftliği de kapacam. Bizim orası. Zapttetiler, pis köylüler. Var ya şu kamçıyı alıp, gerilip gerilip şaklatasım geliyor.

Olcak oğlum Necati, böyle böyle olcak. Eninde sonunda adalet yerini bulacak. Sen Ziraat Odası Başkanlığı ile devam et. Burunlarından getir bu arada. Çiftliği ele geçirdiğinde bilirsin sen işini!

Soğuk hâlâ devam ediyor

Google görsellere soğuk yaz, hangi fotoğrafı beğenirsen dedim. Gördüğünüz gibi yukardaki fotoğrafı beğendim. Her daim İstanbul'un en çok sevdiğim yeri.
Ama hava bugünlerde gerçekten de o kadar soğuk ki, evden dışarı hiç çıkmak istemiyorum. Bereket böyle bi lüksüm var. İstediğim zaman çıkmak ya da çıkmamak gibi.
Bu yazıyı da sırf yazın en bunaltan, en sıcak günlerinde, ''aaaa bugünler ne soğukmuş'' diye okumak için yazıyorum. Bloga hava ve yol durumundan bi not düşmek gibi. 
Gerçekten de bütün dünya donuyor sanki. Denizler, göller donmuş. Evsizler, hayvanlar kısacası dışarda kalanlara üzülüyorum.
Ve gece yastığa başımı koyduğumda durmak bilmeyen o fırtına. Arkadaşım dedi ki ''ne güzel severim o sesi, dinlesene'' Oysa ben fırtına sesinden, camları yaylanmış gibi öne arkaya itelemesinden korkuyorum.
Böyle havalarda yaptığım kitap okumak. Hasan Ali Toptaş'ın ''Kayıp Hayaller Kitabı'nı'' okuyorum. Ne kadar güzel bi teknikle yazmış. Olaydan çok, betimlemeler, hayaller var. Doğrusu onu okuduktan sonra buraya uğrayamadım. Ne müthiş bi anlatım öyle. Sakın yanlış anlaşılmasın, onunla kendimi kıyaslamıyorum tabii. Böyle bi saçmalık olmaz kendi açımdan. Foto Hakikat'a da fotoğraflarını koydum. Hakkını yemek istemem. Gölgesizler romanı filme çekilmişti ama pek ses getirmedi değil mi? Evet ses getirmemesinin nedeni, o'nun romanlarının filme uyarlanmasının çok zor olmasından kaynaklanıyor. Hayaller ve karakterlerin kendi iç dünyalarında kendi kurgularıyla yaşamalarından kaynaklanıyor.
Hasan Ali Toptaş romanlarını okumanın devamı gelecek. Bunu iyi biliyorum.
Bunun yanısıra canım sıkılınca örgümü örüyorum. İyi geliyor. Ördükçe renklerin desenine bakıp duruyorum. 
Yarın semt pazarı var, sevgili dünlük:) Gidicem tabii. Yeşillik kalmış mıdır bu havada? Kimbilir? Ne kadar varsa artık. 
Böyle bi yazı olsun bu da. Kendi hikayemden bi yaprak gibi. Kısa kış günlerinin, bazen anında geçen, bazen de kurşun ağırlığında geçmeyen günlerinden, en çok da soğuk günlerinden bi anı kalsın.
Belki sıcak günlerde açıp okursam, bu sayfadaki fırtına klima etkisi yapar serinletir bizim evi. 
Sahi yaaa, yazın soğuk, kışın sıcak olsa olur mu? :)))
Aynı kapıya çıkar di mi? Gene yaz, gene kış olur. Sadece isim değişikliği olsa da biz aynı şeyi hissederiz. 
Bu kadar hepsi:)